ธรรมะ โดย พระอาจารย์ชยสาโร/ Dhamma by Ajahn Jayasaro

ลำพังตัวความคิดไม่ใช่ศัตรูในการภาวนา แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามเหตุตามปัจจัย   ความคิดจะกลายเป็นปัญหาเมื่อเราไม่รู้เท่าทันความคิดว่าเป็นสักแต่ว่าความคิด จึงยึดถือและสำคัญมั่นหมายในความคิดนั้น

เมื่อกายสัมผัสลมเย็นๆ ก็เกิดอาการหนาวสั่นขึ้นมาเอง เมื่อหูได้ยินเสียง ความรับรู้ว่า “นกร้องเพลง” ก็ผุดขึ้นในใจได้เอง ทั้งอาการหนาวสั่นและการรับรู้นั้นเป็นเพียงปฏิกิริยาพื้นฐานต่อสิ่งกระตุ้น กรณีแรกเป็นปฏิกิริยาทางกายและกรณีหลังปฏิกิริยาเป็นทางใจ ทั้งสองกรณีนี้ จิตที่ขาดสติและปัญญาเป็นเครื่องป้องกันมักจะคิดปรุงแต่งเพิ่มเติมจากปฏิกิริยาแรกเริ่ม

ในกรณีของอาการหนาวสั่น  ความปรุงแต่งอาจจะเป็นความไม่ชอบใจในอาการไม่สบายทางกาย ส่วนการรับรู้ทางจิต ความคิดปรุงแต่งอาจเกิดได้ทั้งจากความรู้สึกไม่สบายหรือความชอบใจ แต่มักจะปรากฏเป็นห่วงโซ่ของความคิด

ระหว่างภาวนา ความรับรู้ที่ผุดขึ้นมาเป็นปฏิกิริยาตั้งต้นดังเช่น “นกร้องเพลง” ไม่ใช่อุปสรรคในการภาวนา แต่การปล่อยให้จิตคิดปรุงแต่งไปตามความรับรู้นั้นย่อมเป็นอุปสรรคแน่ๆ “นกร้องเพลง —> เสียงเพราะมาก —> คล้ายๆ เสียงนกที่อยู่ริมระเบียงที่พักตอนไปเที่ยวหน้าร้อนปีที่แล้วเลยนะ —> ตอนนั้นเที่ยวกันสนุกมาก —> มีอยู่วันหนึ่งที่เรา….” ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้เพียงชั่วขณะความคิด

การฝึกปล่อยวางสิ่งรบกวนจิตใจเป็นทักษะสำคัญ แต่ที่สำคัญยิ่งกว่าคือการฝึกละความอยากจะปล่อยวาง การพัฒนาความรู้สึกตัวอย่างคมชัดในปัจจุบันขณะจะช่วยให้ปฏิกิริยาทางจิตที่เกิดขึ้นในตอนแรกนั้นค่อยๆ ดับไปอย่างไร้ร่องรอย

ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร
แปลถอดความ โดย ศิษย์ทีมสื่อดิจิทัลฯ